Co to jest organizacja W3C i standard WCAG – oraz dlaczego wydawcy książek powinni się nimi zainteresować
Autor
Monika Zarczuk-Engelsma
Opublikowano
12 sty 2026
Kategoria
Dostępność
Kiedy mówimy o dostępności cyfrowej, jednym z pierwszych pojęć, które pojawiają się w rozmowie, jest WCAG. Chodzi o zestaw wytycznych stworzony przez W3C – czyli World Wide Web Consortium. Ta organizacja od lat wyznacza standardy, dzięki którym internet i cyfrowe treści są bardziej dostępne, czytelne i uniwersalne.
Dla branży książkowej, która coraz bardziej polega na publikacjach cyfrowych, role W3C i WCAG stają się kluczowe. To już nie są techniczne ciekawostki – to fundamenty jakości i równych szans w dostępie do treści.
Krótka historia: jak W3C zdefiniowało reguły internetu
W3C zostało założone w październiku 1994 roku przez Tima Berners-Lee, wynalazcę World Wide Web, kiedy internet dopiero zaczynał być narzędziem masowym.
Co ciekawe, organizm powstał przy wsparciu Komisji Europejskiej oraz DARPA (agencja badawcza USA).
Obecnie W3C ma ponad 350 członków organizacji z całego świata, a zespół W3C to około 50 pracowników (oraz współpracowników z hostów).
Celem organizacji jest stworzenie jednolitych, otwartych standardów, które pozwolą różnym systemom, urządzeniom i technologiom dobrze ze sobą współpracować. Od samego początku w działaniach tych mocno obecna była idea dostępności: sieć miała być „dla wszystkich”.
Pierwsza wersja WCAG, czyli Web Content Accessibility Guidelines, pojawiła się w 1999 roku. Był to pierwszy formalny zestaw zasad opisujących, jakie elementy strony internetowej i treści cyfrowych decydują o ich dostępności. Z biegiem czasu standard rozwijał się wraz z technologią:
1999 – WCAG 1.0
2008 – WCAG 2.0 (do dziś stosowany w wielu regulacjach prawnych)
2018 – WCAG 2.1 (rozszerzenie o potrzeby użytkowników mobilnych i dodatkowe wymagania)
2023 – WCAG 2.2 (kolejna aktualizacja, obejmująca m.in. zagadnienia nawigacji i interakcji)
Warto nadmienić, że Od 1 stycznia 2023 roku W3C przekształciło się w organizację non-profit o charakterze publicznym, co formalnie uniezależnia je i wzmacnia misję służenia publicznemu dobru internetu.
Aktualnie W3C pracuje nad WCAG 3.0, które będzie jeszcze bardziej uniwersalne i otwarte również na treści inne niż internetowe.
Cztery filary dostępności
W najnowszej wersji standardu, WCAG 2.2 obejmuje trzynaście wytycznych uporządkowanych według czterech podstawowych zasad dostępności. Są to:
postrzegalność (perceivable) – treść musi być przedstawiona w sposób, który użytkownik jest w stanie odebrać różnymi zmysłami,
funkcjonalność (operable) – interfejs i nawigacja muszą dać się obsłużyć różnymi metodami,
zrozumiałość (understandable) – informacje oraz sposób korzystania z treści powinny być jasne i czytelne,
solidność (robust) – w przepisach polskich i unijnych określana też jako kompatybilność, czyli zdolność treści do współpracy z różnymi urządzeniami i technologiami pomocniczymi.
Nie są to zasady czysto techniczne. Ich sednem jest uwzględnienie różnorodnych sposobów, w jakie ludzie korzystają z treści cyfrowych. Standard obejmuje potrzeby użytkowników, którzy:
nie widzą i poruszają się po stronach za pomocą czytników ekranu,
nie mogą korzystać z myszy i posługują się wyłącznie klawiaturą,
potrzebują powiększyć tekst lub zmienić kolorystykę, by poprawić czytelność,
używają technologii asystujących umożliwiających nawigację lub odczyt treści.
Każda z czterech zasad przekłada się na konkretne wymagania — w sumie jest ich trzynaście — które opisują, jak projektować treści dostępne i odporne na zmiany technologii.
Dlaczego W3C i WCAG stały się tak ważne dla rynku książki
Jeszcze kilka lat temu wydawcy traktowali dostępność jako coś „obok”. Dziś – szczególnie w kontekście regulacji europejskich – jest to jeden z filarów pracy nad publikacją cyfrową. W3C i WCAG w praktyce stały się światowym standardem w zakresie tego, jak przygotowywać treści, aby były one dostępne dla osób niewidomych, słabowidzących, z trudnościami poznawczymi czy motorycznymi.
Dla E-booków, stron księgarni, platform sprzedażowych, czytników online i publikacji edukacyjnych ma to wyjątkowe znaczenie.
Równie istotny jest fakt, że standardy te są otwarte: Dokumenty W3C są publicznie dostępne, więc mogą je wykorzystywać twórcy treści, wydawcy i programiści bez opłat licencyjnych – co ułatwia wdrażanie dobrych praktyk dostępności również w sektorze książek cyfrowych.
Jak wytyczne WCAG przekładają się na treści książkowe
WCAG nie opisuje bezpośrednio, jak tworzyć E-booki. Ale opisuje coś ważniejszego: model dostępnej treści cyfrowej. I ten model doskonale sprawdza się również na rynku książki.
Kilka kluczowych obszarów:
Struktura
W E-bookach kluczowe jest logiczne uporządkowanie treści. Nagłówki, spisy treści, sekcje – to wszystko bezpośrednio wynika z zasady „operable” i „perceivable”. Czytniki ekranu muszą mieć się po czym „poruszać”.
Alternatywy tekstowe
WCAG jasno mówi: każda treść niebędąca tekstem powinna być opisana słownie. W praktyce oznacza to opis grafik, ilustracji, wykresów, tabel, zdjęć czy diagramów. Dla książek edukacyjnych to absolutna podstawa.
Kontrast i czytelność
Dotyczy to nie tylko stron WWW, ale także publikacji typu fixed layout oraz wszelkich materiałów promocyjnych wydawcy. Tekst ma być czytelny, kontrastowy, z odpowiednimi odstępami.
Nawigacja dostępna dla każdego
To, co w książkach papierowych rozwiązuje spis treści, w E-booku ma charakter funkcjonalny. Czytnik musi wiedzieć, gdzie jest początek rozdziału, koniec sekcji, przypis, tabela. WCAG podpowiada, jak tworzyć logiczne i intuicyjne interakcje.
Możliwość powiększania, zmiany orientacji, dostosowania
Wytyczne WCAG odnoszą się do elastyczności treści. Projektowanie publikacji tak, aby nie rozsypywała się przy powiększeniu tekstu czy zmianie kroju pisma, to podstawowy element standardu.
WCAG w praktyce wydawniczej: dlaczego warto
Wytyczne W3C nie są tylko zbiorem suchych rekomendacji. Dla wydawców to realne narzędzie, dzięki któremu publikacje stają się:
bardziej inkluzywne
prawnie zgodne (szczególnie w świetle Europejskiego Aktu o Dostępności)
odporne na przyszłe zmiany technologiczne
bardziej profesjonalne i konkurencyjne
Rynek książki cyfrowej dojrzewa. A wydawcy, którzy dziś pracują zgodnie ze standardami W3C i WCAG, za kilka lat znajdą się w czołówce rynku – gotowi na nowe technologie, nowe formaty i nowe grupy czytelników.
Bibliografia:
https://www.gov.pl/web/dostepnosc-cyfrowa/wcag-21-w-skrocie
https://www.w3.org/WAI/standards-guidelines/wcag/pl
https://studioskladam.pl/kompendium-wcag-ebook/
https://www.netkoncept.com/92/48/poradnik-wcag-21.html
https://www.streetlib.com/accessible-ebooks?lang=en
https://elearning.adobe.com/2025/08/inclusive-interactive-ebooks-a-guide-to-accessible-elearning/
https://www.w3.org/TR/epub-a11y-11/
https://daily.dev/blog/self-publishing-accessible-ebooks-ada-compliance-guide